Dolina Maclennan appointed a trustee of the Battle of Prestonpans Heritage Trust


15 January 2021
|
Singer, actress, writer, broadcaster and cultural and political campaigner Dolina Maclennan has become a trustee of the Battle of Prestonpans Heritage Trust, as the Trust announces a new programme of Gaelic activity, supported by funding from Bòrd na Gàidhlig.

Dolina has worked for many years for the enrichment of Scottish culture and particularly of her native Gaelic language and song. In recognition of her significant contribution to Scotland’s life and culture, she received the Saltire Society’s Fletcher of Saltoun Award and was also presented with an honorary doctorate by Edinburgh University.

Speaking of her appointment, she said: 'I’m delighted to be involved with the Battle of Prestonpans (1745) Trust and provide a way of raising awareness of the importance of Gaelic language and culture in the legacy of the battle. The project being developed is a great example of drawing people together to share Gaelic as part of our shared culture.'

The Battle of Prestonpans Heritage Trust

The Battle of Prestonpans (1745) Heritage Trust works to protect, promote and interpret the Battle of Prestonpans. 

The Trust received a £9,000 grant from Bòrd na Gàidhlig to support Gaelic programming, with events already planned in Haddington and Prestonpans in the summer and autumn of 2021. These will include workshops and concerts marking the Battle of Prestonpans in literature and song, which will take place in Gaelic with translation into English.

Workshops will also take place to train tour guides, battle re-enactors and local community representatives to help spread understanding of the relevance of the Gaelic language in the context of the battle.

Dr Gordon Prestoungrange Joint Chair of The Battle of Prestonpans (1745) Heritage Trust said: 'We’re honoured to have Dolina’s involvement in the Trust. Gaelic was at the centre of the Battle of Prestonpans, as the language spoken by the great majority of Highlanders as well as some of those on Hanoverian side. Bonnie Prince Charlie’s shock victory at Prestonpans caused such a storm that there really was a cultural flowering after that time: from song and poetry to prose and visual art. This continues to this day and Gaelic is a key part of this.

'We’re extremely grateful to Bòrd na Gàidhlig for their recognition of Gaelic at the Battle of Prestonpans and the continued importance of its cultural legacy. We are now developing a series of Gaelic-focused events and Dolina’s involvement will help guide this. However, we’re extremely keen to engage even more widely with the Gaelic community and would be keen to hear from Gaelic speakers in the Lothians who would be interested in supporting and participating in the future events calendar.'

Gaelic speakers who are interested in getting involved in this project should contact Gordon Prestoungrange by e-mail.

Cultar na Gàidhlig aig cridhe dualchais Blàr Sliabh a’ Chlamhain a tha ga chomharrachadh le prògram ùr de ghnìomhachdan  

Mar neach aig a bheil ìomhaigh àrd ann an saoghal cultarach na Gàidhlig, tha Doileag NicIllinnein a-nis na h-urrasair air Urras Dualchais Blàr Sliabh a’ Chlamhain (1745) . Chaidh an naidheachd fhoillseachadh agus an t-Urras ag ainmeachadh prògram ùr de ghnìomhachdan, le taic maoineachaidh bho Bhòrd na Gàidhlig.

Is e seinneadair, cleasaiche, sgrìobhadair, craoladair agus neach-iomairt cultarach is poilitigeach a th’ ann an Doileag NicIllinnein, a tha air a bhith ag obair gun sguir às leth saidhbhreachaidh air cultar na h-Alba, gu h-àraid an lùib cànan agus òrain Ghàidhlig a dualchais fhèin. A’ toirt aithne dhi mar thoradh air a taic chudromaich do bheatha agus do chultar na h-Alba, chaidh Duais Mhic an Fhleisteir à Saltoun a bhuileachadh oirre le Comann Crann na h-Alba, a thuilleadh air dotaireachd urramach bho Oilthigh Dhùn Èideann.

Advertisements

Thuirt Doileag NicIllinnein: 

“Tha mi air leth toilichte a bhith an sàs ann an Urras Blàr Sliabh a’ Chlamhain (1745) agus a bhith a’ liubhairt dòigh air mothachadh a thogail mu chudromachd cànan is cultar na Gàidhlig ann an dìleab a’ bhlàir. Tha am pròiseact a thathar a’ leasachadh na eisimpleir fìor mhath air a bhith a’ tarraing dhaoine còmhla gus Gàidhlig a cho-roinn eatarainn mar phàirt de ar cultar iomlan.”

Thuirt an Dr Gòrdan Prestoungrange, Co-Chathraiche Urras Dualchais Blàr Sliabh a’ Chlamhain (1745): 

“Tha e na urram mòr dhuinn gu bheil Doileag air a thighinn an sàs anns an Urras. Bha a’ Ghàidhlig aig teis-meadhain Blàr Sliabh a’ Chlamhain oir bha an cànan ga labhairt leis a’ mhòr-chuid de Ghàidheil a thuilleadh air cuid a bha air taobh nan Hanòbharaich. Dh’adhbharaich buaidh gun dùil a’ Phrionnsa Theàrlaich aig Sliabh a’ Chlamhain, a leithid de stoirm agus gun robh fàs cultarach ann an da-rìribh às dèidh sin: bho òran agus bàrdachd gu rosg agus ealain lèirsinneach. Tha seo a’ leantainn gus an latha an-diugh agus tha a’ Ghàidhlig mar phrìomh phàirt den seo.

Tha Urras Dualchais Blàr Sliabh a’ Chlamhain (1745) ag obair gus Blàr Sliabh a’ Chlamhain a dhìon, adhartachadh agus eadar-mhìneachadh.  

Cultar na Gàidhlig aig cridhe dualchais Blàr Sliabh a’ Chlamhain a tha ga chomharrachadh le prògram ùr de ghnìomhachdan  

Fhuair an t-Urras tabhartas de £9,000 bho Bhòrd na Gàidhlig gus taic a chur ri prògramadh air tachartasan Gàidhlig agus gnìomhachdan, air am planadh mar-thà ann an Haddington agus Prestonpans rè an t-samhradh agus as t-fhoghar 2021. Am measg sin, bidh bùithtean-obrach agus cuirmean-ciùil a’ comharrachadh Blàr Sliabh a’ Chlamhain ann an litreachas is òran, a bhios a’ gabhail àite ann an Gàidhlig le eadar-theangachadh gu Beurla. Bidh bùithean-obrach gan ruith cuideachd gus luchd-iùil chuairtean, luchd ath-achdachaidh a’ bhlàir agus riochdairean na coimhearsnachd ionadail a thrèanadh, gus cuideachadh le tuigse do bhuntainneas na Gàidhlig ann an co-theacsa a’ bhlàir, a lìbhrigeadh.  

Lean Gòrdan Prestoungrange air adhart, ag ràdh:

“Tha sinn gu mòr an comain Bhòrd na Gàidhlig airson na h-aithne a tha iad a’ toirt don Ghàidhlig aig Blàr Sliabh a’ Chlamhain agus cudromachd leantainneach a dhìleib chultaraich. Tha sinn a-nis a’ leasachadh sreath de thachartasan a tha cuimsichte air a’ Ghàidhlig agus bheir com-pàirt Doileag cuideachadh dhuinn le stiùireadh air an seo. Ach, tha sinn air leth dèidheil air conaltradh fiù nas fharsainge a dhèanamh le coimhearsnachd na Gàidhlig agus bu mhath leinn gu mòr cluinntinn bho luchd-labhairt na Gàidhlig air feadh Lodainn gu lèir, aig am biodh ùidh ann a bhith a’ cur taic agus a’ com-pàirteachadh ann an tachartasan san àm ri teachd.” 

Bu chòir do luchd-labhairt na Gàidhlig aig a bheil ùidh ann a bhith an lùib a’ phròiseict seo, conaltradh ri Gòrdan Prestoungrange aig [email protected]

Thuirt Steven Kellow, Oifigear Maoineachaidh is Phròiseactan, Bhòrd na Gàidhlig:

“Tha sinn a’ cur meal a naidheachd air Doileag NicIllinnein san dreuchd ùr mar bhall an Urrais is air air mhisneachadh leis an lèirsinn aig a’ bhuidheann airson Gàidhlig mar phàirt den obair aige.  Tha adhartais air a bhith ann a thaobh staid na Gàidhlig ann an sgìre nan Lodainnean agus tha sinn dèanamh fiughair obair leis an Urrais is buidhnean eile gus cothroman ùra airson cleachdadh na Gàidhlig a chur air dòigh.”

B’ e Blàr Sliabh a’ Chlamhain a’ chiad bhlàr cudromach ann an Aramach deireannach nan Seumasach ann am Bliadhna Theàrlaich. Ghabh am batal àite air 21 Sultain 1745. Choilean feachd nan Seumasach a bha dìleas don Rìgh Seumas Frainseas Èideard Stiùbhart fo stiùir a mhic, Teàrlach Èideard Stiùbhart (Am Prionnsa Teàrlach), buaidh shuaicheanta thairis air Feachd nan Còtaichean Dearga a bha dìleas don rìgh Hanòbharach, Deòrsa II, fo stiùir Sir Iain Cope. Thàinig am blàr gu bith ann an achaidhean eadar Prestonpans, Tranent, Cùil Choinnich agus Port Seton ann an Lodainn an Ear. Thug a’ bhuaidh sin togail àibheiseach do mhisneachd nan Seumasach, agus a dh’aindeoin na ruaig a chaidh orra an ath bhliadhna, dh’fhàg am blàr dìleab chultarach a tha cudromach. 

Tha Urras Dualchais Blàr Sliabh a’ Chlamhain (1745) ag obair a dh’ionnsaigh na dìleib eachdraidheil seo a chomharrachadh tro eadar-mhìneachadh air làrach a’ bhatail, a’ gabhail a-steach soidhneachd ann am Beurla agus Gàidhlig. Anns na bliadhnaichean mu dheireadh, tha an t-Urras air carraighean-cuimhne a chur suas do na gaisgich a thuit sa bhlàr, air grèis-bhratan a choimiseanadh, air taigh-tasgaidh beag fhosgladh, agus air eadar-mhìneachadh didseatach a leasachadh air làrach a’ bhlàir agus aig an aon àm a’ cur a thaisbeanaidhean air chuairt air feadh an t-saoghail. Tha an t-Urras ag obair a thaobh ionad eachdraidh beò aig ìre chruinneil a chur air bhonn air làrach a’ bhlàir mar dhòigh air a’ ghnìomhachd seo a chunbhalachadh. Faigh a-mach tuilleadh mun Urras aig https://prestonpans275.org.